BDSM en leiderschap
BDSM en leiderschap. Is er een verband?
Een poosje geleden raakte ik via Instagram in gesprek met auteur/keynote spreker Jan van der Spoel die BDSM op creatieve wijze in verband bracht met leiderschap binnen het bedrijfsleven.
Tijdens zijn research naar het onderwerp stuitte hij op mijn blog over BDSM tegen relatiesleur en vroeg hij me of hij mij wat vragen mocht stellen.
Ons gesprek mondde uit in een interview voor BusinessWise.
Van der Spoel:
Door de gesprekken met jou en eigen onderzoek begrijp ik dat vertrouwen een cruciaal onderdeel is voor succesvolle relaties met een BDSM context.
Ik wil met deze vragen de BDSM-wereld beter leren kennen en begrijpen, met name de dynamiek tussen Dominance en submission en hoe vertrouwen hierin is ingevuld en geconcretiseerd.
Daarnaast zie ik overeenkomsten met leiderschap, macht en ongelijkheid tussen BDSM en het bedrijfsleven.
Het doel van deze vragen is om mijn inzicht te vergroten. Samen met andere gesprekken wil ik dit gedeeltelijk toepassen in presentaties, blogteksten en boeken. Ik respecteer jullie in hoge mate en zal nooit misbruik maken van jullie openheid of persoonlijke informatie.
Ik stel hieronder systeemvragen, maar ook privévragen. Dit omdat ik naast de systematiek ook benieuwd ben naar de afwegingen die eronder zitten. Ook dit helpt me om de hele dynamiek beter te begrijpen.
Interview BDSM en leiderschap
Mijn partner en ik hebben beiden ingestemd met dit interview.
Aangezien mijn partner graag anoniem blijft en ik het zelf destijds nog wat spannend vond om op BusinessWise mijn eigen naam te noemen, hebben we gebruik gemaakt van gefingeerde namen.
Rose (omdat hij mij mooi doch scherp vindt) en Alpha (spreekt voor zich).
Inmiddels heb ik ervoor gekozen dit interview ook op mijn eigen website te plaatsen. Om de simpele reden dat ik trots ben op mijn partner en op de bijzondere dynamiek die wij samen hebben opgebouwd.
Op internet wordt BDSM vaak direct geassocieerd met zwepen en boeien. Over de psychologie erachter – die wij persoonlijk veel interessanter vinden – hoor je veel minder.
Juist dit is ook de reden dat Jan van der Spoel het in verband bracht met leiderschap in het bedrijfsleven.
Omdat BDSM veel meer gaat over vertrouwen, verantwoordelijkheid en de manier waarop je met macht omgaat, dan over zomaar iemand slaan of vastbinden.
Vragen over BDSM binnen de relatie
Hoe ontdekten jullie je eigen voorkeur(en)? Hoe kwamen jullie in aanraking met BDSM?
Rose: Als kind zat ik in de woonkamer met mijn barbies te spelen toen plotseling op de TV de videoclip ‘Paradise by the dashboardlight’ voorbij kwam. Van Meat Loaf.
Ik was direct gebiologeerd door de dynamiek tussen de man en de vrouw. Hij groot, dominant, dwingend. Zij fragiel, onderdanig, doch ietwat tegenstribbelend.
Ik speelde de scene na met mijn poppen en vanaf dat moment groeide het D/s gegeven met me mee. Eenmaal volwassen heb ik nooit interesse gehad in vanille seks. Tederheid verveelde me, evenals doorsnee aardige mannen.
Ik val niet op aardig. Ik ga aan op dominantie, arrogantie en intelligentie die op enigszins dictatoriale wijze wordt ingezet. Ik wil iemand kunnen aanbidden. Gehoorzamen. Ik wil werken voor complimenten, dreiging voelen van straf.
Pas toen ik Alpha ontmoette vond ik eindelijk wat ik al die jaren had gemist in relaties. Wij bleken dezelfde fantasieën te hebben.
Alpha: Bij mij begon het anders. Ik ben altijd al dominant geweest in relaties, de aard van het beestje. Hoewel ik soms wel meer extremere fantasieën had met het oog op seks heb ik deze nooit in de praktijk gebracht; niet de juiste partners daarvoor.
Toen ik op internet filmpjes zag van getatoeëerde vrouwen die van alles met zich lieten doen, wakkerde dit mijn fantasieën weer aan. Tattoos zijn not done in mijn omgeving, dus vond ik die dames des te spannender.
Toen ik Rose tegenkwam op Facebook was ik gelijk verkocht. Ik moest haar hebben. Toen we eenmaal aan de praat raakten en ze zich stukje bij beetje openstelde, bleken we dezelfde fantasieën te hebben. En hebben we deze samen ontdekt.
De theorie zegt dat een Dom/sub relatie begint met een duidelijke afstemming van wat de behoeften en wensen zijn van beiden, wat binnen de afspraak valt en wat niet, en welke zaken absoluut verboden zijn. Deze afspraken en grenzen worden schriftelijk vastgelegd en regelmatig herzien.
Is dit alleen theorie, of werkt dit echt zo in de praktijk?
Rose: Dat is voor ieder BDSM koppel verschillend. Alpha heeft mij aan het begin van onze relatie wat regels gegeven waar ik mij aan dien te houden. Hier zijn na verloop van tijd nog dingen bijgekomen. Dit is wel gegaan in overleg.
Als ik iets graag zou willen invoeren, kan dat ook. Ik dien dan netjes een verzoek bij hem in. Hij bepaalt dan of het wel of niet gebeurt.
Hebben jullie duidelijke afspraken gemaakt?
Alpha: Ja.
Wat staat er in de afspraken?
Alpha: Dat houden we privé. Het gaat om regels waar Rose zich aan dient te houden, maar ook om verantwoordelijkheden die ik draag jegens haar.
Hoe hebben jullie consent bepaald?
Rose: Ik heb Alpha éénmaal consent gegeven. Die is onbeperkt geldig. Er is dus niet telkens overleg nodig.
Hebben jullie de afspraken op papier gezet?
Alpha: Nee. Dat is niet nodig, alles is besproken.
Worden de afspraken regelmatig aangepast?
Alpha: Wanneer ik dat nodig acht.
Is er een Hard-no lijst?
Rose: Ja. Er zijn dingen die ik absoluut niet wil. Alpha respecteert dat.
Jullie hebben geen safe-word, maar als een ander betrokken is bij BDSM-activiteiten, spreken jullie dat wel af?
Rose: Er is nooit een ander betrokken. Ik deel mijn Koning niet.
Alpha: Ik heb geen enkele reden om iets anders te willen. Rose is compleet.
Ben je Dom/sub voor jezelf of voor de ander?
Rose: Ik ben sub voor Alpha. Onderdanig aan hem. Hij is mijn Dom, dus dominant over mij.
Hebben jullie ook vanille-seks of is de seks altijd een onderdeel van de Dom/sub-dynamiek?
Rose: Soms. Maar ook dan heeft Alpha het voor het zeggen, bepaalt hij wat er wanneer gebeurt en hoe.
Is het gebruikelijk in jullie directe kring om voorafgaand aan sessies duidelijk grenzen aan te geven, deze te bespreken en te formaliseren? Of is er een soort algemene morele code die iedereen wel weet?
Rose: Dat verschilt per koppel en dynamiek. De meesten doen dit wel. Wij ook, in zekere zin. Ik heb Alpha eenmaal consent gegeven. Dit heet CNC. Consensual Non-Consent. De consent is doorlopend tot ik het weer intrek.
Een stopwoord hebben wij niet, omdat ik wil dat Alpha mijn grens bepaalt. Dit is persoonlijk, veel BDSM-koppels zijn het hier niet mee eens, zijn van mening dat een safeword noodzakelijk is.
Maar in dat geval heb ik als sub alsnog de macht. Dan bepaal ik wanneer het stopt. Ik wil juist alle controle kunnen overdragen aan een Dom die weet wat hij doet en mij zo goed kent dat hij exact weet tot hoever hij kan gaan.
Vragen aan de submissive
Kun je de behoefte beschrijven die achter de keuze ligt voor het leven als sub?
Rose: In het dagelijks leven doe ik alles zelf. Het huishouden, werken, veel regelen voor mezelf en anderen. Ik vind het heerlijk als ik bij Alpha even alle verantwoordelijkheden kan loslaten. Moet volgen in plaats van leiden.
Wat is de belangrijkste reden dat je voor deze levensinvulling hebt gekozen?
Rose: Kijk. Ik heb zelf een nogal dominant karakter. En ik zal niet zeggen dat ik een raketgeleerde ben, maar ik heb wel een bovengemiddeld I.Q. Desondanks handel ik vaak vanuit emotie en kan ik soms drammen. Ik ben me ervan bewust dat ik niet de meest gemakkelijke persoon ben om een relatie mee te hebben.
Just daarom vind ik het fijn om een partner te hebben die fysiek, intellectueel én mentaal boven mij staat. Iemand die slimmer is dan ik waar ik naar kan opkijken, maar ook iemand die mij doorziet, in het gareel houdt en niet over zich heen laat lopen. Een rationele, hyper intelligente man met ruggengraat. Dat is Alpha. En dat vind ik waanzinnig sexy.
Het idee dat ik op mijn tenen moet blijven lopen, mijn best moet blijven doen om zijn goedkeuring niet te verliezen vind ik opwindend. Ik vind vooral zijn mentale dominantie spannend. Het zorgt ervoor dat de relatie mij niet gaat vervelen.
Ik liep langs een concertzaal in mijn stad en realiseerde me dat ik heel soms bij muziek volledige overgave ervaar. Dit bracht me bij de volgende gedachte: heeft de invulling van sub hiermee te maken? Heeft het te maken met het mogen loslaten van controle, verplichtingen en verwachtingen?
Rose: Zeker.
Werkt je rol van submissive door in het dagelijks leven? Zo ja hoe?
Rose: Ja. Bij alles wat ik doe denk ik wel: Zal Alpha dit goedkeuren? Maak ik hem trots? Ook raak ik door kleine dingen geïnspireerd die in het dagelijks leven gebeuren. Brengt het me op ideeën om weer iets voor hem te doen of te maken, hem te verrassen, te verwennen, te pleasen.
Hoe belangrijk is seks/lust binnen de Dom/sub dynamiek, net zoveel als binnen gewone relaties, of beduidend meer?
Rose: Lust speelt voor ons allebei een zeer grote rol. Alpha is zowel uiterlijk als innerlijk mijn droomman. Zijn body, maar ook zijn brein en zijn blik. De reden dat wij niet willen samenwonen is ook juist dat we niet willen dat de lust verdwijnt.
Bij veel reguliere relaties waarbij ook het gezinsleven, huishoudelijke afspraken, financieel gedoe, werkverplichtingen, al dan niet verplichte familiebezoek, etc. een rol speelt, zie je dat na verloop van tijd de sleur erin sluipt. Je ziet elkaar elke dag. Ook in minder florissante omstandigheden. Er is vaak sprake van drukte, vermoeidheid, maar ook gewenning waardoor lust en seks naar de achtergrond verdwijnen en de partners meer maatjes worden.
Voor veel mensen kan dat ook heel fijn zijn, maar het is niet waar ik blij van word. Ik ben 25 jaar getrouwd geweest met de liefste man van de wereld, maar het voorspelbare, het gebrek aan spanning maakte dat ik afstompte. Inmiddels zijn we gescheiden en is hij nog steeds mijn allerbeste vriend.
Maar in Alpha vind ik de minnaar van mijn dromen. En omdat we elkaar maar eens per week of soms twee á drie weken zien blijft het ook spannend. En leuk.
Vragen aan de Dominant
In een Dom/sub relatie is er duidelijk machtsverschil. De Dominant heeft alle macht en moet hier op een verantwoordelijke manier mee omgaan. Maar de macht heeft hij gekregen na concrete gesprekken en afspraken. Het is aan hem om de macht niet te beschamen. Klopt dit?
Alpha: Klopt.
Hoe werkt de rol van Dom door in zijn gewone leven en werk? Heeft hij hier baat bij, bij beslissingen, of groepsdynamiek?
Alpha: Ik ben zowel in relaties als in werk altijd al autonoom geweest. Mijn relatie met Rose maakt hierin geen verschil.
Was het karakter er eerst en is de rol van de Dom een natuurlijke vervolgstap, of is met de rol van Dom het karakter en gedrag meer gefocust en samengekomen?
Alpha: Het karakter was er al. Rose heeft het gevoed.
Is seks belangrijk voor hem binnen zijn rol als Dom? Is seks als Dom anders dan gewone seks? Beleeft hij opwinding aan het kwetsen van zijn sub, of juist aan het besef dat je geniet van totale overgave?
Alpha: Seks als Dom is bevrijdend. Ik hoef mij niet in te houden, er zijn weinig beperkingen. Ik kwets haar niet. Ik geniet ervan dat ze doet wat ik zeg. En dat ze zichtbaar geniet van mijn genot.
BDSM en leiderschap
Omdat de Dom pas macht heeft als deze expliciet is verleend, kun je ook zeggen dat leiderschap geen recht is, maar een privilege. Leiderschap is daarmee meer dan een titel of een rol, maar een verantwoordelijkheid die niet vrijblijvend is. Zie ik dit goed?
Alpha: Klopt. Rose heeft mij gekozen als Dom. Dat is geen recht, dat is inderdaad een privilege. Met aan mij de verantwoordelijkheid om deze rol op de juiste manier te vervullen.
Als je een parallel trekt naar leiderschap in het bedrijfsleven of organisaties, dan zie ik nu dat leiderschap hierin eigenlijk maar ten dele is ingevuld, alleen op het niveau van roltoewijzing. De macht is niet verleend door ondergeschikten, maar expliciet gekoppeld aan de functie. Daarnaast geven ondergeschikten zich niet over. Een ondergeschikte kiest wel voor een baan, maar niet voor de baas. Leiderschap, macht en verantwoordelijkheid staan hierdoor voortdurend onder spanning.
Binnen een Dom/Sub relatie wordt er duidelijk besproken wat elke deelnemer wil, wat ze belangrijk vinden, wat hij/zij van de ander verwacht, waar grenzen lopen, hoe afspraken worden vastgelegd, etc. Alleen pas dan kan er voor elkaar worden gekozen en kan macht worden toegewezen/overgedragen.
Nu is het niet mogelijk binnen de werkomgeving om dezelfde procedures te volgen, maar ik kan me wel voorstellen dat een afgeleide set afspraken meer duidelijkheid en rust creëert binnen machtsongelijkheid op het werk. Hoe zien jullie dit?
Rose: Niet alles valt of staat met goede afspraken. Goede afspraken zijn geen garantie voor een persoonlijke klik. Je kunt je aan de afspraken houden, maar als je je ergert aan de persoon met wie je deze hebt gemaakt, wordt het volhouden ook een stuk lastiger. Goede afspraken maken is nog niet hetzelfde als bewust voor elkaar kiezen.
BDSM en mannelijkheid
Naar aanleiding van gesprekken met jou ben ik gaan nadenken over de verschillende kanten van leiden en geleid worden. Onder andere over mijn eigen mannelijkheid en in hoeverre ik mijn partner ondersteun. Bijvoorbeeld door zorgen uit handen te nemen en sneller en concreter keuzes te maken voor ons beiden. Dit veroorzaakt ook meer rust in onze relatie. Herkennen jullie dit? Is dit soort een Dom/sub-light effect, of totaal niet?
Rose: Ik zie dit meer als zorgzaamheid, aanpassingsvermogen en adequaat handelen binnen een traditionele relatie. Wat jouw partner overigens vast zal waarderen. In de meeste relaties is de ene partner meer dominant dan de ander. Hoewel je elkaar daarmee goed kunt aanvullen is het anders dan de dynamiek binnen een D/s relatie.
Een ander aspect van mannelijkheid las ik in een artikel op Fetlife. Blijkbaar komen er nu mannen binnen de community, zonder kennis, verdieping of achtergrond, met een andere invulling van mannelijkheid. Dit zorgt voor ergernis en misverstanden. Hoe zien jullie mannelijkheid in de Dom/sub dynamiek?
Rose: Ik zou niet zo zeer spreken van mannelijkheid, aangezien er in de D/s dynamiek ook héél veel vrouwelijke Doms zijn. Dominatrixes, Meesteressen, hoe je het noemen wilt. Daar gaan deze heren – inderdaad kennelijk door gebrek aan kennis – volledig aan voorbij.
Ik lees op Fetlife in een verhaal (erotica) van een vrouw die zich identificeert als sub. Ze deelt een erg intense fantasie waarbij ze een sessie ondergaat zonder grenzen. Blijkbaar is er naast de bestaande gereguleerde afspraak met haar Dom ook een dag afgesproken zonder grenzen en zonder safeword.
Haar Dom leent haar uit aan 5 mannen die een dag lang alles doen wat ze kunnen bedenken, inclusief slaan met takken, fisten, aan armen ophangen, met een voet haar hoofd in de aarde drukken, bijna verdrinken.
Het lijkt me een erg extreme variant. Hoe ervaren jullie een dergelijke beschrijving? Is dit standaard voor een bepaalde niche, of is dit voor iedereen wel intens?
Rose: Dit vind ik een extreme variant. Een dergelijke fantasie is ook lang niet aantrekkelijk voor alle Doms of subs. BDSM is breed en zeer persoonlijk. Wat de één opwindend vindt, daar kan de ander wel van rillen.
Dit is in ieder geval niet ons ding, maar iedereen vult dit voor zichzelf in. Elke behoefte komt voort uit persoonlijke eerdere ervaringen, ontwikkelingen uit de jeugd in combinatie met karakter en persoonlijkheid.
Voor wie is dit met name prettig? Voor de Dom of voor de sub?
Dit kan voor allebei prettig zijn, al naar gelang hun behoeften en verlangens.
Gaan BDSM-activiteiten weleens fout? Lopen mensen trauma’s op door verkeerde afspraken etc.?
Rose: Dat denk ik wel. Vooral wanneer mensen zonder kennis zomaar ergens aan beginnen, geen of geen duidelijke afspraken maken. Zelfs wanneer de sub aangeeft dat er geen grenzen zijn, vind ik dat een Dom in staat moet zijn om te bepalen wanneer het genoeg is. Is het zijn taak om psychische, emotionele of fysieke schade bij de sub te voorkomen.
Exact de reden waarom ik voor een Dom gekozen heb met intellect en inlevingsvermogen. Ik dien hem en hij laat me heel.