Nathalie Kriek



Waarom praten Nederlandse jongeren met een buitenlands accent?

Waarom praten Nederlandse jongeren met een buitenlands accent?

Ik stond vandaag bij de zelfscankassa van Albert Heyn, toen ik achter me plotseling een aantal Marokkaanse jongens hoorde praten. Althans, dat dacht ik.

Het gesprek ging over school, over wat ze nog moesten doen aan huiswerk en hoe irritant ze bepaalde leerkrachten vonden.

“Ik vond dat echt belachelijk hoe zzzai tegen mai deed,” deed één zijn beklag over een lerares die hem kennelijk de klas uit had gestuurd.

“Ja man, ik zzzweer je. Dat was echt niet normaal,” beaamde de ander.

Toen ik me nieuwsgierig even omdraaide zag ik tot mijn verbazing drie hoogblonde jongens staan.

Drie roomblanke Nederlandse jongens die praatten met een zwaar Marokkaans accent alsof hun wieg ergens in Rabat had gestaan. 

 

Blond meisje met Surinaams accent

Een zelfde soort ervaring had ik in het ziekenhuis waar ik laatst was.

Aan de balie zat een vriendelijk jong meisje. Een wit meisje met blond haar dat mij met een overduidelijk Surinaams accent vertelde waar ik in de wachtkamer mocht plaatsnemen.

Tijdens het wachten dwaalden mijn gedachten af naar vroeger.

Naar toen ik een vriendin had die een relatie had met een Indonesische jongen en prompt ook met een duidelijk hoorbaar Indonesisch accent ging praten.

En je hoort het steeds vaker.

Jongeren die zijn opgegroeid in een keurige Vinex-wijk, met twee ouders, een rijtjeshuis en een fiets voor de deur, maar praten alsof ze hun hele leven op straat hebben doorgebracht.

Een andere uitspraak, een andere intonatie, woorden die uit de straattaal komen en een accent dat ze thuis waarschijnlijk nooit hebben gehoord.

Het is een opvallend verschijnsel. Autochtone jongeren die de manier van praten overnemen van leeftijdgenoten met een andere culturele achtergrond.

En dat gebeurt niet zomaar.

 

Nederlandse jongeren die praten met een buitenlands accent

Jongeren zijn gevoelig voor groepsgedrag. Dat is niets nieuws. Wie bij een bepaalde groep wil horen, neemt vaak ongemerkt gedrag, kleding, humor en taalgebruik over.

Dat geldt voor straattaal maar ook voor bepaalde accenten.

In multiculturele stedelijke omgevingen ontstaan mengvormen van het Nederlands, beïnvloed door verschillende talen en dialecten.

Jongeren die met elkaar optrekken, nemen woorden en uitspraak van elkaar over. Dat is een normaal onderdeel van taalontwikkeling.

Maar inmiddels hoor je die manier van spreken ook bij jongeren die helemaal niet uit die omgeving komen.

De taal reist mee met muziek, sociale media, influencers en vriendengroepen.

En voor je het weet praat een jongen die is opgegroeid in een keurige buitenwijk alsof hij in een getto op staat heeft geleefd. 

 

Een accent als accessoire

Wat mij vooral interesseert, is de sociale kant ervan.

Waarom vinden jongeren het aantrekkelijk om een manier van spreken over te nemen die niet uit hun eigen omgeving voortkomt?

Is het omdat ze die taal stoer vinden? Omdat het een bepaalde status geeft? Omdat ze zich ermee identificeren? Of gewoon omdat iedereen in hun omgeving het doet?

Waarschijnlijk speelt een combinatie van factoren mee.

Taal is namelijk veel meer dan een manier om informatie over te brengen. Het laat ook zien bij welke groep je wilt horen. Een accent kan een soort toegangsbewijs worden.

En dat maakt het interessant: jongeren passen niet alleen hun kleding of uiterlijk aan om bij een groep te horen, maar ook hun stem en taalgebruik.

 

Waar is je eigen geluid gebleven?

Het overnemen van woorden en uitdrukkingen is van alle tijden. Ook dialecten en accenten veranderen voortdurend door contact tussen mensen. Daar is op zichzelf niets vreemds aan.

Toch blijft het bijzonder hoe snel bepaalde manieren van spreken zich kunnen verspreiden. Zeker wanneer jongeren een compleet andere uitspraak of intonatie aannemen.

Misschien is het gewoon een fase. Misschien verdwijnt het accent zodra ze gaan werken en hun eerste sollicitatiegesprek voeren.

Maar het roept wel een vraag op over hoeveel van onze persoonlijkheid we laten bepalen door de groep waarmee we ons willen identificeren?

Eerst allemaal dezelfde sneakers, daarna dezelfde lippen en inmiddels ook dezelfde stem.

Individualiteit is blijkbaar best vermoeiend.

Kuddegedrag daarentegen spreekt inmiddels vloeiend straattaal.

 

Bestaat echt Nederlands eigenlijk (nog) wel?

 

Lees hier over de psychologie achter het overnemen van andere accenten.