Nathaliekriek.nl

Bestaat toeval?

Bestaat toeval?

Bestaat toeval? Of is alles voorbestemd?  ‘Dat heeft zo moeten zijn’, hoor ik vaak mensen zeggen wanneer er een toevallige gebeurtenis plaatsvindt. Toeval, synchroniciteit, mensen willen graag geloven dat iets is voorbestemd. Of wordt gestuurd van ‘boven’. Door de kosmos of iets anders groots dat we niet kunnen bevatten.

‘Voorbestemd’ betekent dat iets vaststaat, dat iets onafwendbaar is.  Nou. Dat zou toch mooi vervelend zijn! Stel dat we helemaal geen eigen keuzes meer zouden kunnen maken, geen eigen beslissingen meer zouden kunnen nemen. Je wilt graag met Pietje trouwen, maar helaas varkenshaas; het staat al vast dat je met Henkie trouwt. Of je het nu wilt of niet.

En als het vaststaat dat je pas zult sterven als je 103 bent, kun je nog lekker raak leven bovendien. Zoek gerust het gevaar op, neem vooral veel risico’s. Het maakt allemaal niets uit, je gaat toch pas als je de 100 bent gepasseerd.

En waarom zou je überhaupt nog je best doen op school? Het staat immers toch al vast dat je ingenieur wordt. Of fabrieksarbeider. Of nijlpaard verzorger. Alles is immers voorbestemd. Toch?

Toeval bestaat niet

‘Toeval bestaat niet’, is ook een veelgehoorde uitspraak. Ik denk zelf eigenlijk dat toeval wel degelijk bestaat. Toeval; een onverwachte gebeurtenis die je ‘toe-valt’. Ik geloof dan ook zeker niet dat onze toekomst van te voren door hogerhand is uitgestippeld; deze hebben we zélf in de hand.

Onze toekomst is namelijk het gevolg van de beslissingen die we hebben gemaakt in het verleden en de keuzes die we maken in het heden. En soms van nare dingen die ons overkomen, bijvoorbeeld ziekte of het verlies van een dierbare. Toch zijn we – ook in dergelijke hartverscheurende situaties – zelf degenen die kiezen hoe we met dit verdriet omgaan.

Vaak lopen bepaalde situaties of gebeurtenissen zo wonderlijk in elkaar over, dat het moeilijk is om niét te geloven dat één en ander is voorbestemd. Zeker wanneer je zelf graag wílt geloven dat alles door de kosmos wordt gestuurd, zul je toevallige, onverwachte gebeurtenissen al snel interpreteren als zijnde ‘het Lot’.

De mens is namelijk altijd geneigd situaties en gebeurtenissen in gedachten om te buigen naar hoe het hem zelf goed uitkomt. Ons brein is altijd bezig met het zoeken naar ‘verklaringen’ voor de dingen die ons overkomen of om ons heen gebeuren. Het geeft ons een veilig en geruststellend gevoel wanneer alles ‘een reden’ heeft. Toch is er altijd sprake van kansberekening. We kiezen er zelf voor om een bepaalde actie te ondernemen, met als gevolg dat er een kans bestaat dat er iets speciaals zal gaan gebeuren.

Als je vijf dobbelstenen gooit en hiermee in één worp vijf zessen gooit, is dit dan voorbestemd? Of toeval? En als je een staatslot koopt en je wint de hoofdprijs, is dit dan toeval? Of voorbestemd?

In beide gevallen is hier sprake van toeval. Van kansberekening.  Je kiest er namelijk zelf voor de dobbelstenen te werpen, met als gevolg dat er een kans bestaat dat je in één keer Yahtzee gooit. Je kiest er zelf voor om een lootje te kopen, met als gevolg dat er een kans bestaat dat je ook daadwerkelijk de hoofdprijs zult winnen.

De ene kans is groter dan de andere en het is ook lang niet zeker dat het je ook daadwerkelijk ‘toe zal vallen’, maar toch, de kans is er. Had je geen actie ondernomen, was er ook geen sprake geweest van een kans en dus ook niet van ‘toeval’.

Vakantie

Stel, je gaat op vakantie naar Spanje en blijkt daar op de markt in Costa Blanca een oud klasgenoot tegen te komen. Is dit dan voorbestemd? En wat als je afreist naar Griekenland met als doel daar eens flink de bloemetjes buiten te zetten, maar in plaats daarvan ontmoet je iemand die je de baan van je leven aanbiedt. Is dit dan toeval?

Ook hier is weer sprake van toeval. Beide ontmoetingen zouden het gevolg zijn van een actie die je zelf hebt ondernomen, namelijk: op vakantie gaan. De ene ontmoeting heeft wellicht grotere gevolgen dan de andere, maar desondanks zijn beide situaties gebaseerd op toeval. Je was toevallig op de juiste tijd op de juiste plek.

Volgens aanhangers van de stelling ‘toeval bestaat niet’ is dát juist hetgeen wat is voorbestemd. Het universum heeft je op het juiste moment naar de bewuste plek gestuurd.

Maar eigenlijk is ook hier vooral sprake van kansberekening en is het gewoon heel logisch dat mensen die veel van alles ondernemen, vaker leuke ‘toevalligheden’ op hun pad treffen, dan de zogeheten couch potatoes die dag en nacht thuis met een teil chips en een baal zware shag voor de buis hangen. De kans dat je ergens ver van huis iemand tegen komt die je kent of die jou de perfecte job aanbiedt is uiteraard klein, maar…hij ís er wel.

Soms gebeurt er iets toevallig wanneer je zelf géén actie onderneemt, maar gewoon aan iets of iemand denkt. Je denkt aan je zus en prompt belt ze je op. Je denkt aan de vriend die je al een poos niet meer hebt gesproken en op dat moment komt hij de hoek om wandelen. Dát kan toch geen toeval zijn?

Jawel hoor.

Waarschijnlijk denk je wel vaker aan je zus of je vriend en gebeurt er op die momenten niets. Juist op het moment dat de gedachte en de gebeurtenis wél samen vallen, maakt dit op een bepaalde manier indruk, waardoor je deze momenten als ‘speciaal’ bestempelt, terwijl het wederom niets meer is dan een kansberekening.

Je kunt dit vergelijken met de kans om een prijs te winnen met bingo. Hoe vaker je meedoet, hoe groter de kans is dat je iets wint. Hoe vaker je aan je zus denkt, hoe groter de kans is dat ze jou juist op dat moment opbelt. Denk je haast nooit aan je vriend maar komt hij desondanks op dat ene moment dat je wél aan hem denkt de hoek omgelopen? Goed, de kans was in dit geval kleiner, maar desondanks: een kleine kans is ook een kans!

Voorbestemd

Stel, een jonge vrouw heeft het niet meer naar haar zin in de wijk waar ze woont. Er is sprake van burenoverlast en de straat is hard op weg te verpauperen. Ze verhuist naar een andere stad waar ze ‘toevallig’ naast een alleenstaande man komt te wonen die ‘toevallig’ net gescheiden is. Buurman nodigt haar uit voor een kopje koffie, ze worden verliefd en een jaar later wonen ze samen.

In dit geval zou je kunnen zeggen:

‘Het heeft zo moeten zijn dat die buurt waar ze eerst woonde zo achteruit holde. Anders was ze nooit verhuisd en had ze nooit haar huidige partner leren kennen.’

Dat is een mooi scenario, maar deze vrouw heeft nog altijd zélf de keuze gemaakt om te gaan verhuizen en juist in de straat waar deze man woonde een huis te kopen, met als gevolg een kleine kans dat ze hier een partner zou gaan vinden.

Het is fijn voor haar dat het zo is gelopen, maar als ze in haar vorige wijk was blijven wonen, had ze misschien wel kennis gemaakt met een aantrekkelijke single politieagent die orde op zaken kwam stellen bij de buren en was het geluk in de liefde haar op die manier ‘toegevallen’. Had dit dan ook ‘zo moeten zijn’? Of zou hier ook sprake zijn geweest van kansberekening?

Niemand kan ons verzekeren dat deze vrouw was voorbestemd om een relatie te krijgen met de buurman die ze nu heeft leren kennen.

Niemand kan ons garanderen dat als zij een andere keuze had gemaakt met betrekking tot wonen, zij evengoed ‘toevalligerwijs’ (want: ‘voorbestemd’) ergens op straat dezelfde man zou zijn tegengekomen met wie zij nu samenwoont.

Gebeurtenissen vinden (bijna) altijd plaats op basis van onze eigen beslissingen. Niemand weet wat er zou zijn gebeurd als we andere keuzes hadden gemaakt en andere dingen hadden gedaan. Wanneer er één deur sluit, gaat een andere open. En we bepalen zelf welke deur dit is. En wie we erdoor naar binnen laten.

Dus bestaat toeval?

Ja, dat bestaat. Aangestuurd door onze eigen acties in combinatie met kansberekening kunnen ons inderdaad zomaar leuke dingen ‘toevallen’.

Voor leuke, interessante, bijzondere, waargebeurde verhalen over toeval, klik >HIER.